===
| POLSKI | ENGLISH |
| W 2026 roku Polski Związek Szachowy obchodzi stulecie swojego istnienia. Ten jubileusz skłania do spojrzenia nie tylko na moment powołania Związku w Warszawie 11 kwietnia 1926 roku, lecz także na długą i złożoną drogę, która do tego dnia prowadziła. | In 2026, the Polish Chess Federation marks the centenary of its foundation. This anniversary invites reflection not only on its creation in Warsaw on 11 April 1926, but also on the long and complex path that led to that historic moment. |
|
W XIX wieku, kiedy Polska była pod zaborami podzielona pomiędzy trzy mocarstwa Rosję, Prusy i Austrię, życie szachowe koncentrowało się w kawiarniach i klubach większych miast — zwłaszcza Warszawy, Krakowa i Lwowa. To tam kształtowały się środowiska graczy, publicystów i teoretyków. Do najwybitniejszych postaci końca XIX wieku należeli Jan Cukiertort i Szymon Winawer, obaj należeli do elity swoich czasów. |
In the 19th century, when Poland was partitioned and divided between three powers: Russia, Prussia and Austria, chess life was concentrated in the cafés and clubs of larger cities – especially Warsaw, Krakow and Lviv. These informal communities brought together players, writers, and theoreticians. Some of the most outstanding figures of the late 19th century were Johannes Zukertort and Szymon Winawer, both belonging to the elite of their time. |
| Przełom przyniosły lata dziewięćdziesiąte XIX wieku: w 1893 roku powstał Krakowski Klub Szachistów, pierwszy nowoczesny i w pełni udokumentowany klub na ziemiach polskich, w 1894, powołano Lwowski Klub Szachistów, a w 1899 roku w Warszawie utworzono Warszawskie Towarzystwo Zwolenników Gry Szachowej, które stało się najważniejszym ośrodkiem szachowym Królestwa Polskiego. | The 1890s marked a turning point: in 1893 the Kraków Chess Club, the first modern and fully documented chess club on Polish lands, was founded, in 1894, the Lwów Chess Club was established, followed in 1899 by the Warsaw Society of Chess Enthusiasts, which soon became the leading chess center of the Kingdom of Poland. |
| Na początku XX wieku światową rangę polskich szachów uosabiał Akiba Rubinstein, najlepszy zawodnik świata w latach 1908–1914. Jego sukcesy unaoczniły potrzebę trwałej federacji zdolnej reprezentować Polskę na arenie międzynarodowej. | At the beginning of the twentieth century, Polish chess reached world-class status through Akiba Rubinstein, the world’s strongest player between 1908 and 1914. His achievements highlighted the need for a permanent federation capable of international representation. |
| Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku wydawało się, że wreszcie nic nie stoi na przeszkodzie, by powołać ogólnopolski związek szachowy. Ale kraj był zmęczony wojną – i nikt nie potrafił jeszcze udźwignąć tak dużej inicjatywy. | After Poland regained independence in 1918, it seemed that finally nothing stood in the way of establishing a national chess association. But the country was tired of war – and no one was yet able to take such a large initiative. |
|
Wszystko zmieniło się w 1924 roku, kiedy na Olimpiadzie Szachowej w Paryżu (12–20 lipca 1924) pojawił się problem: Polska nie mogła wystąpić jako kraj, bo nie miała federacji szachowej. A w dodatku właśnie wtedy, 20 lipca 1924, powstała FIDE (Fédération Internationale des Échecs) — której członkami mogły zostać wyłącznie narodowe związki szachowe. |
Everything changed in 1924, when a problem emerged during the Olympic chess tournament in Paris (12–20 July 1924): Poland could not compete as a country because it had no federation. Moreover, on 20 July 1924, FIDE (Fédération Internationale des Échecs) was founded — and membership was open only to national chess federations. |
| W odpowiedzi na to wyzwanie w latach 1924–1925 powstały struktury regionalne, a 11 kwietnia 1926 roku delegaci z całej Polski zebrali się w Warszawie, powołali Polski Związek Szachowy, przyjęli jego statut i wybrali pierwsze władze z Józefem Żabińskim jako prezesem i Dawidem Przepiórką jako wiceprezesem. | In response to this challenge, regional structures were established in 1924–1925, and on 11 April 1926, delegates from all over Poland gathered in Warsaw, established the Polish Chess Federation, adopted its statute, and elected its first authorities with Józef Żabiński as president and Dawid Przepiórka as vice-president. |
| Już następnego dnia rozpoczęły się pierwsze oficjalne Mistrzostwa Polski, objęte patronatem nowo powołanego Związku. W ten sposób polskie szachy wkroczyły w nową epokę — z jedną federacją i wspólną reprezentacją. | Already the next day, the first official Polish Chess Championship began under the patronage of the newly founded Federation. In this way, Polish chess entered a new era — united under one federation and one national representation. |
| Sto lat później Polski Związek Szachowy pozostaje symbolem tej drogi: od kawiarni i klubów, przez idee i determinację, aż po trwałą, ogólnokrajową organizację. | One hundred years later, the Polish Chess Federation stands as a symbol of that journey: from cafés and clubs, through ideas and determination, to a lasting nationwide organization. |
| Więcej … | More … |
===